Oyunlarımız

[Oyun][twocolumns]

FESTİVAL

[Festival][twocolumns]

TURNELERİMİZ

[Turne][bsummary]

Medya

[Video][bsummary]

ATÖLYE / KURAMSAL

[Kuramsal][bsummary]

ISINMA ATÖLYESİ HAKKINDA

Oyuncunun Isınması

 Stephen Wangh’in yazmış olduğu Kalbin Akrobatı1 kitabından bazı bölümleri çevirisidir.
“ Isınma oluşturmaya başlamak  için  yeni egzersizler öğrenmenize gerek yok. Bildiğiniz formları kullanabilirsiniz. Zamanla öğrendiğiniz yenilikleri ısınmanıza küçük küçük ekleyebilirsiniz. Isınma belli bir  reçeteden ziyade sizin oyunculukla ilgili bilgileriniz, yapabildikleriniz ve şartlarınız geliştikçe evrilecek bir süreçtir. Isınma sorular sormayla başlar ve soracağımız ilk soru şudur:  Isınmanızı nerede yapmak istiyorsunuz?”
~Stephen Wangh
->  Çalışacak emniyetli bir yer bulmak

“En önemli husus oyuncuya emniyet içinde çalışabilme imkanı vermektir. Oyuncunun çalışması, devamlı gözlemlenmesi ve eleştirilmesi halinde tehlike altına girer. Bu nedenle oyuncunun eleştirilmeyeceği, alay edilmeyeceği, herşeyi deneyebileceği bir ortam yaratılmalıdır. Oyuncu yargılanmadan herşeyi yapabileceğini hissettiği anda, gerçek benliğini ortaya çıkarmaya başlar.”
~Jerzy Grotowski

Carlos Castaneda’nın Don Juan’ın Öğretileri adlı kitabında Don Juan ve Castaneda, Don Juan’ın evinin terasında oturuyorlar. Bilge kişi Castenada’ya şunu söyler: “Öğrenci öğretilecekleri almadan önce terasta kendini doğal olarak güçlü ve mutlu hissedeceği bir yer  bulmalı.” Böylece Castaneda bütün geceyi terasta kendini en rahat hissedeceği noktayı arayarak geçirir.

Don Juan’ın öğretilerinde bu doğru yeri bulma süreci derin ve gizemli bir eylem olarak vurgulanır. Aslında bu bizim hergün uyguladığımız bir eylemdir.

Hemen şu an örneğin;  yazılanları okumak için büyük ihtimalle rahat ettiğiniz bir yeri seçtiniz. Kendinizi emniyette hissettiğiniz bir oda ve odada rahatça okumanızı sağlayacak, dikkatinizi okuma eylemine yönlendirebileceğiniz rahat bir nokta.

Aynı şekilde prova ya da ders için stüdyoya girdiğinizde kendinizi rahat hissettiğiniz yere yönelir çalışmaya oradan başlarsınız.  Oyunculuk duygusal sıçramalar gerektirir. Bu yüzden “kalbin atlamalarına” geçmeden önce kendinize olabildiğince rahat, emniyetli bir ortam yaratmak istersiniz. Belki mekana ilk girdiğinizde yaptığınız ilk eylem çantanızı koyacağınız bir yer bulmaktır. Sonra oturmadan önce belki cam kenarına gidip dışarıya bakar ,camı açar, bir resme ya da gazeteye gözatarsınız.Oturduğunuzda belki yalnız oturmayı, ya da belli bir kişinin yanına oturmayı seçersiniz.Ders başladığında da belki öğretmenin yakınında ya da uzağında durmak istersiniz. Yani kendinizi rahat ve emniyette hissetmek için aslında günlük hayat dahil,  her daim -farkında olsanız da olmasanız da - alanla ilişkinizi ayarlarsınız . Bütün bu ayarlamalar aslında ısınmanızın başlangıcıdır. Çalışacağınız, içinde bulunacağınız alanla olan  ilişkinizi kurma yollarınızdır.

Ama bir noktayı bir başka noktaya göre daha rahat kılan aslında nedir? Vücüdunuz bir yerin diğerinden daha iyi olduğunu nasıl bilir? Hangi sinyallere cevap vermektedir beden?

Bu sorulara cevap vermenin  tek yolu alanı araştırırken hissettiklerinizi farketmenizdir.Bu yüzden ben ısınmaya başlamadan  önce öğrencilerime kendilerini alanda en  emniyette hissedecekleri yeri bulmalarını söylerim.

Bu alıştırmada vücudun fiziksel alana olan cevabı, aslında kişinin iç dünyasının bir barometresi, bir yansımasıdır. Yani bu dışsal gibi görünen alıştırma aynı zamanda bir içsel alıştırmadır. Kendi kendinin farkında olma adımıdır. Genellikle günlük hayatta eylemlerimizin içsel durumumuzdan  kaynakladığını unuturuz. Ama bu alıştırmada içsel durumumuz  dış dünyada uyguladığımız eylemlere doğrudan bağlıdır. :

Emniyet ve rahat etme ihtiyacımızı karşılamak için odada kendimizi seçtiğimiz yerlere konuşlandırırız.Böylelikle emniyetli yer arama sürecimiz bilinç ve bilinçaltımızı bağlantıya geçirmenin ilk adımıdır. Bilinçli bir dış hareket  içsel farkındalığı harekete geçirmek için kullanılır.  Aynı zamanda da içsel farkındalık net eylemleri  başlatır. Vücudu sadece hareket olsun diye kullanmanın aksine, vücudu duygu dünyamıza giden bir yol olduğu için ve hissettiklerimizi ifade etmemizi sağlayan bir araç olduğu için hareket ettirdiğimiz bilincine varmak oyunculukta fiziksel yaklaşımın özüdür.

Bu basit alan araştırma alıştırmasının iki önemli faydası var:

->    Öncelikle size çalışmadaki emniyetinizi  kontrol etme izni verir.
->    Aynı zamanda fiziksel eylemlerinizin iç dünyanızla bağlantılı olduğu gerçeğini hatırlatır.

Emniyetli Noktayı Bulmak:

Oyunculuk dersinden ya da provadan önce, bir gurup oyuncu bu çalışmayı şu şekilde deneyebilirler:

1-    Önce, birkaç dakikayı sadece çalışacağınız mekanda dolaşarak geçirin,  çalışmak için mekanda size en iyi gelen yeri arayın.
2-    Size çekici gelen  birkaç değişik yeri deneyin, aynı zamanda olmak istemediğiniz yerlerde de durun . İkisi arasında nasıl bir fark var?
3-    Oturmayı, ayakta durmayı,zıplamayı, diz çökmeyi, yatmayı ya da yuvarlanmayı deneyin. Farklı eylemleri farklı yerlerde yapınca ne hissediyorsunuz?
4-    Odanın ortasında mı yoksa duvar kenarında mı daha rahatsınız? Işıkta mı , karanlıkta mı? Diğerlerine yüzünüz dönük olarak mı yoksa arkanız dönük olarak mı durmak istiyorsunuz?
5-    3 dakikalık araştırmadan sonra mekanda ısınmanıza başlayacağınız, kendinizi en rahat hissettiğiniz yerde durun. ( Tabii bir başkası bu noktada duruyor olabilir, o zaman bu o noktanın anlamını  sizin için zaten değiştirecektir- Farkedin istediğiniz noktada olamadığınızda ne hissediyorsunuz- ( H.S)
6-    Durmak istediğiniz noktada olmak istediğinizi nasıl “bildiğinizi” farkedin.

OYUNCU ISINMASI NEDİR?

Isınma bir köprüdür. Günlük hayatta kullandığınız ses, beden  ve düşünsel durumunuzdan oyunculuk yaparken ihtiyaç duyduğunuz ses, fizik ve düşünsel durum arasında bir köprü.  Bu köprünün şekli,doğası sizin kim olduğunuzla, sesinizin, vücudunuzun ve ruh halinizin o gün neye ihtiyacı olduğuyla ilgilidir. Bir günden diğerine  ihtiyacınız olan “ köprü”  nerden geldiğinizle ve ne için ısınmak istediğinizle ilgilidir. Bir oyuncu için hergün işleyecek “doğru” bir ısınma biçimi yoktur.  Örneğin spor salonunda 2 saatlik bir çalışmanın ardından derse ya da provaya geldiğinizde ısınmak için yapacaklarınızla  8 saat bilgisayar başında oturduktan sonra yapacaklarınız birbirinden farklı olacaktır. Sevgilinizden ayrıldığınız bir zamanda duygusal ihtiyaçlarınız aşık olduğunuz zamandan farklı olacaktır. Ya da bir Pinter oyunu provası için yapacağınız ısınma bir comedia dell arte provasından farklı olacaktır. Isınma bir egzersiz reçetesi değildir. Isınma devamlı kendini yenileyen, geliştiren bir süreçtir.....Isınma aynı zamanda şekil ve şekli bozmak arasında bir oyundur. Isınmayla ilgili bu iki zıt yaklaşım aynı zamanda yaratıcı çalışmamızın iki kutbunu temsil eder: form ve formsuzluk , şekil ve özgürlük. Çalışmamızın tümü, hatta tüm sanatsal yaratıcılık bu uçlar arasında nasıl oynayacağımızı öğrenmeyle ilgilidir. Her sanatçı bunlar arasındaki dengeyi kendisi bulmalıdır. Şekil, kurallar ve teknik bize ihtiyacımız olan emniyeti ve dikkati sağlar.Dürtü, risk ve özgürlük ise enerji sağlar. İkisi de gereklidir.....Her oyuncuya her şartta yarayan tek bir ısınma olmamasına rağmen her ısınmanın işaret edebileceği belli temel sorular vardır:“3

Oyuncunun Isınması İçin Çizelge


1-    Alanla ilişkim nedir? Emniyetli bir alanda mıyım?
2-    Zihnimi bedenime yönlendirebiliyor muyum? Merkezimin farkında mıyım?
3-    Bugün nasıl hissediyorum? Bir takım yoğun duygu ya da düşünceler taşıyor muyum? Bunlarla biraz zaman geçirmem gerekir mi?
4-    Vücudumun neye ihtiyacı var? Rahatlatmam gereken gerginlikler var mı? Uyandır mam gereken bölgeler var mı?
5-    Bugün genel olarak enerjim nasıl ?
6-    Sesimin neye ihtiyacı var? Sesim ve bedenim bağlantıda mı?
7-    Diğer oyuncularla olan ilişkim bugün nasıl?
8-    Tüm gurupla olan ilişkim nasıl ?
9-    Tüm hayalgücü ve duygu dünyalarına bugün açık mıyım?
10-     Tüm ritim ve tempolara açık mıyım?
11-     Bugün  özellikle çalışmam gereken ya da halletmem gereken ödevler var mı? Karakter çalışmasına mı yoğunlaşmalıyım yoksa sahne çalışmasına mı?

Rotayı belirlemek- Isınma o an içinde bulunduğunuz durumdan oyunculuk çalışmanıza girdiğiniz zaman olmak istediğiniz duruma doğru bir yolculuktur. Bu yüzden nerde olduğunuzu , nerden geldiğinizi ve ne yapmak için hazırlandığınızı farketmeniz gerekir. “ Ne için ısınıyorum?” sorusu her zaman önemlidir. Eğer fiziksel oyunculuk yapıyorsanız önce kalp atışınızı hızlandıracak aerobik çalışmaları ardından esneme çalışmaları yapabilirsiniz. Eğer belli bir sahne üzerinde çalışacaksanız belki belli karakter özellikleri üzerinde zaman geçirmek istersiniz.Ayrıca ne kadar zamanınız olduğunu saptamanız gerekir ki çalışmaya başlamadan önce ısınmada yapmak istediklerinizin tümünü gerçekleştirebilin.

Gözlemlemek-  Istediğinize ulaşmanız için neye ihtiyacınız olduğunu  anlamanız gerekir. Isınma sırasında ihtiyaçlarınız değişebileceği için  kendinizi daima gözlemlemelisiniz.

Ekleme süreci- Vücudunuzun bir bölgesini ısıtıp diğerine geçtikten sonra ısıttığınız bölgeyle bağlantınızı yitirmemeye özen gösterin. ( Bu özellike vücudun alt kısmı (belden aşağısı) için önemli. Bazen üst kısmı ya da sesi çalıştırdığımızda  alt kısmı unutabiliyoruz. )

Herşeyi katmak- 
 Isınmak bağlantı kurmak demektir.  Kendinizin parçalarını ısıtırken, çalışma dışındaymış gibi görünen düşünceler, duygular ve yargılarınızı da çalışmaya katabilir, onların enerjisinden yararlanabilir ve onları dönüştürebilirsiniz.

Çeşitlemeler-
 Kendinizi belli bir ritme ya da ruh durumuna sıkışmış hissederseniz çeşitlemeler deneyin, örneğin farklı bir ritim seçin.

Vücut Bölgeleri için Isınm

Bu alıştırmanın ilk dokuz adımını tek başınıza da yapabilirsiniz. Ancak 10 ve 11. adım için bir guruba ihtiyacınız var:

1-Çalışmaya başlayacağnız noktayı seçin. Ayakta duracağınız, oturabileceğiniz ve yatabileceğiniz bir yer olsun. ( çalışma sırasında başka bir yerde olmak istediğinizi farkederseniz, yerinizi değiştirin)

2- Dikkatinizi ayaklarınıza verin  ve sorun: Ayaklarınızın şu an neye ihtiyacı var? Ayaklarınızı mutlu etmek için iki dakikanız olsaydı, onlar için ne yapardınız? Kendinize denemek için zaman tanıyın. Not: İçinde bulunduğunuz şartlar çerçevesinde çalıştığınızı unutmayın. Eğer ayaklarınız bir sahilde, ıslak kum üzerinde koşmak istiyorsa o zaman odada /stüdyoda ıslak kumu ya da sahili hayal ederek koşabilirsiniz.- İhtiyaç duyduğunuz her ne ise bunun  stüdyoda olmaması isteğinizi değiştirmenizi gerektirmez ( H.S)-

3-Sonra bacaklarınıza geçin: Bacaklarınızın şu an neye ihtiyacı var? Birkaç dakika boyunca bacaklarınız için yapabileceğiniz en iyi şey nedir? Denerken bu soruyu birkaç kere kendi içinizden tekrarlayın. Bazen bir hareketi bir süre yaptığınızda aynı bölgenin bambaşka birşeye ihtiyaç duyduğunu farkedersiniz. Eğer yapacak birşey bulamazsanız, bacaklarınızın yapacağı herhangibir hareketle başlayın.Soru sorma aktif bir süreçtir. Eğer yaptığınızın doğru olmadığını hissederseniz başka birşey deneyin.

4-Şimdi kalça bölgesine geçin: Kalça bölgesinin yapabileceği pekçok hareket var.
İçinde bulunduğunuz şartlar içinde hayal gücünüzü ve kaslarınızı kullanın.

5-Diğer bölgelerle çalışmaya devam edin. Her bölge için 2 dakika ayırabilirsiniz. Kalça bölgesinden sonra çalıştıracağınız bölgeler:
sırtın alt kısmı, bel, karın,
sırtın üst bölümü ve göğüs,
omuzlar,
kollar ve eller,
ense,baş ve yüz.

Her yeni vücut bölgesiyle kendinize sorunuzu yeniden sorun ve cevabı arayın. Bu sizinle
örn: omuzunuz arasında  bir konuşmadır. Omuzunuz size kendini nasıl hisettiğini söylesin. Omuzunuz için en mükemmel “hediyeyi” keşfedemeyebilirsiniz ama  en azından bazı seçimlerin diğerlerine göre daha fazla rahatlık verdiğini farkedeceksiniz.

6-Şimdi sadece gözlerle biraz zaman geçirin. Önce gözlerinizi yalnızca kas olarak algılayın: açık mı olmak istiyorlar , kapalı mı? Gözkapaklarının ağır olması nasıl bir his uyandırıyor? Gözleri çabuk ya da yavaş hareket ettirmek nasıl bir duygu veriyor?

7-Şimdi gözlere duyu organı olarak yaklaşalım: Gözleriniz nereye ya da neye bakmak istiyor? Yere mi? Pencereden dışarı mı? Başka birine mi? Alanda  ya da hayalinizde olan birşeye mi?  Gözlerinize içinde bulunduğunuz şartlarda olabilecek  en güzel görsel hediyeyi verin.

8- Şimdi tüm bedeni algılarsak: Parçaların ayrı ayrı çalışmalarının haricinde bedenin bir bütün olarak neye ihtiyacı var? Yaptıklarınıza bedeni bir bütün olarak katmayı deneyin. İsterseniz alanı daha fazla kullanabilirsiniz. Bedeninizin alanla ilişkili olarak yapmayı arzuladığı birşeyler var mı? Alan içinde yer değiştirdiğinizde bedeninizin arzuladıkları da değişiyor mu?

9- Ve şimdi nefes ve sese gelelim: nefesinizin şu an neye ihtiyacı var?Sesinize şu an en iyi ne yapmak gelir?

10- Vücudun bütün kısımlarını çalıştırdık. Ama dahası var. Ayaklarınıza “ hediye “ vermek üzerinde çalışırken, ayaklarınızı en mutlu eden eylemlerden birinin onlara masaj yapmak olduğunu keşfetmiş olabilirsiniz. Bir başka deyişle  vücudun bir yerini mutlu etmenin en iyi yolu  başka bir yerin yardımına başvurmak olabilir. Şöyle ki:
Bazı hedeflere “arkadaşlarınızdan aldığınız ufak yardımlarla” daha kolay ulaşabilirsiniz. Ve nasıl bedenin her bölgesi tüm vucudun bir parçasıysa, odanın içindeki kişiler de bir insan gurubunun parçasıdır. Kendinizi bu büyük bedene ait bir kas olarak algıladığınızda odadaki insanlarla olan ilişkinizle ilgili ne yaparsınız? Bu soruya ancak deneyerek cevap bulabilirsiniz. Herhangibirşey deneyin. Eğer onu yapmaktan hoşlanmazsanız, başka birşey denersiniz. Diğerleriyle olan ilişkiniz için ne yapabilirsiniz... tabii bulunduğunuz şartlar altında. Ayrı ayrı önce bir kişiyle çalışın , sonra bir başkasıyla.

11- Nasıl daha önce bedenin bölgeleriyle ayrı ayrı çalışıp sonra vücutla bir bütün olarak çalışmaya başladıysak aynı şekilde  kişilerle ayrı ayrı çalıştıktan sonra gurubun bir bütün olarak ihtiyacının ne olduğunu bulmalıyız. Gurup bir bütün olarak neye ihtiyaç duyuyor? Denemek için kendinize zaman verin. Deneme sürecinde farkındalığınız herkesi kapsasın. Eğer sistemin değişik bölümlerinin birbirinden farklı ihtiyaçları varsa bunu nasıl mümkün kılabilirsiniz?

12-Bitirdiğinizde kendinize tüm yaptıklarınızı sindirmek için özel zaman verin. Bu ısınma sizin için nasıldı? Bir dahaki sefere daha az veya daha fazla yapmak istedikleriniz var mı?

Unutmayın ısınma oyuncu olarak kendinize ve çalışma arkadaşlarınıza verdiğiniz bir hediyedir. Hem emniyet hem de heyecan duygusu uyandırabilir. Risk almadan emniyet sıkıcı olabileceği kadar emniyetsiz risk almak da kendi kendine çelme takmaktır.

Çeviren: Hazal Selçuk
KAYNAK: "  http://www.hazalselcuk.net/yazilar/oyuncununisinmasi.html "<

Hiç yorum yok: